10/3/2007 - SES MÜHENDİSLİĞİ

Ses atmosferde oluşan kulağımız tarafından algılanabilen periyodik basınç değişimidir.Bir çeşit kinetik enerjinin kulağımız tarafından algılanıp beyinde yorumlanmasıdır.Bir sesin varolabilmesi için çalışır durumda bir kulak ve beynin(yani bir alıcı sistem)bulunması,onları uyarabilecek nitelikteki etkenlerin bir yerlerde(ses kaynağı)oluşması ve bu etkenlerin oluştukları yerden kulağa kadar,kulağı uyarmaya yetecek bir şiddette iletilmesi(iletici ortam)gerekir.

SES KAYNAĞI→İLETİCİ ORTAM→ALICI

Bu üç öğeden birisinin eksik olması halinde sesin varlığından söz edemeyiz.Ses oluşumunun kaynağı her ne olursa olsun ses katı,sıvı ve gaz ortamlarında belli değişiklikler göstererek ortama göre bir yayılma prensibi oluşturur.Hava molekülleri bir yanındaki molekülü ittikten hemen sonra geri dönerler,yani ilerleyen hava molekülleri değil bu moleküllerin taşıdığı dalga hareketleridir.

Ör=

  Frekans hava basıncının 1sn içindeki devir tekrar sayısına sesin frekansı denir birimi Hertz dir. Eğer hava basıncı her bir saniyede bir devirlik hareket gösteriyorsa 1hz,iki devirlik hareket 2hz,dört devirlik hareket 4hz lik  frekans oluşturur.Frekans tizleştikçe dalga boyu ve fiziksel mesafesi kısalır ve hareket enerjisi ısıya dönüşür,frekans baslaştıkça da bunun tam tersi olur.f=v/λ bağıntısı kurulur.

Ör=

Periyot bir bütün dalga formunun oluşumu için geçen süreye denir dalga formunun tam bir turu 360ºlik oluşumu için geçen zamandır ve birimi sn dir.Bir devrin yarısı sıkışma (180º) ve yarısı gevşeme(180º) bölgesinden oluşan (360º)lik bir daire olarak kabul edilir ve bir sinüsodial dalga formu denir.

P=1/f ve f=1/p bağıntısı kurulur.

Genlik(amplitude) en yüksek ve en düşük basınçlar arsındaki fark sesin genliğini oluşturur.Bir dalga formunun üst ve alt maksimum noktaları arasındaki mesafedir ve birimi dB dir,ölçüm olarak dBSPL kullanılır.dBSPL=20log.(p/0.0002dyne(cm²) bağıntısı kurulur.

Ör=

Dalga boyu(wavelenght)hava moleküllerinin sıkışıp gevşemesiyle oluşan bir bütün sinüsodial dalga formunun tam bir turunun fiziksel mesafesi olarak adlandırılır ve birimi(m)dir.λ=v/f bağıntısı kurulur.

Ses hızı ses dalgalarının sabit bir sürede katettiği mesafedir.Ses dalgalarının havadaki hızı deniz seviyesinde ve 70˚fahrenayt hava sıcaklığında 20˚c hava sıcaklığında 344/sn yada 1130f/sn kabul edilir.Bu hız sıcaklık ve basınç bağımlıdır,her derce fahrenayt artışı için1.1fiit/sn artar.

Ör=

Bir titreşimin enerjisi genliğin karesiyle doğru orantılıdır,yani genliği üç kat yapabilmek için enerjiyi dokuz katına çıkarmak gerekir,seste hareket sırasında enerji kaybı olmuyorsa hareketin sonsuza kadar sürmesi ve dalga formunun çapının aynı kalması beklenir.Fakat bütün basit uyumlu hareketlerde enerji kaybı olur ve hareketin genliği küçülerek yok olur.Enerji kaybının nedeni havanın karşı koyması ile dalga formunun ortam içinde emilerek ve dağılarak sönümlenmesiyle oluşur.Bir titreşimin tamamlanması için gereken süre(periyot)ve frekans değişmemektedir,ses kaynağı değişmediği sürece sesin frekansı ve periyodu değişmez fakat genliğe bağlı olarak sesin şiddetini etkiler.

18/11/2006 - SESE KARŞI OLUŞAN TEPKİLER

15/11/2006 - İŞTE GOLDEAR

-13 Senedir muzik camiasinin icindedir

-Meslege alayli olarak 1994 yilinda teknisyen yardimcisi olarak baslamistir

-Teknisyen oldugu donemlerde de bircok sanatciyla calisip basarili performanslara imza atmistir.

-Dunya standartlarinda her muzigin farkli muhendis ve teknisyeni olmasina karsin kendisi pek cok muzik cesitleriyle ic ice olup calismistir.

-Turkiye’nin pek cok degerli teknisyenleriyle calisip dagarcigini genisletmistir

-Dunyada kabul gormus sayili tonmaisterlerin yaninda calisip muhendislik hayatina ilk adimlarini atmaya karar vermistir.

-Amator ruhunu bilgiyle pekistirmek istediginden ses muhendisligi okumustur

-Cok basarili bir egitim sureci gecirip Akademi Istanbuldan 100 uzerinden 80 ve City&Guild of London Akademisinden 100 uzerinden 100 not ortalamasi alarak her iki muhendislik okulundan basariyla mezun olmustur.

-2005 senesinde Ingiltere’deki Middlessex Universitesi Audio Engineer lik Bolumune yatay gecis hakki kazanmistir

-Basarili egitim sonunda dunyanin en buyuk konser firmalarindan biri olan City Della Music te17.yy Bach muzik turnesinin yapilmasi icin Fransaya cagrilmistir.

-2002 Lutfi Kirdardaki ses isik fuarinda Barkat firmasinin sorumlu ses muhendisligini ustlenmistir.

-2002 Lütfi Kırdarda StarWars filminin Dünyadaki ilk galasına Dolby ekibiyle çalışıp Türkiyede bir ilk olan 8.1 Surround ses sisteminin sorumlu mühendisliğini yapmıştır

-2005 Almanyadaki Hochschule Fur Musik Munster Universitesi Musikreflexion-reseption bolumunde,kendisinin hazirlamis oldugu Saund &Akustik konulu arastirma yazisi ders konusu olup,Akademik kariyerine bir basari daha katmistir.

-CNN den Frekans,Sabah gazetesinden Muzik dunyasi(Niyazi cali),Sabah gazetesinden Sayın Savaş Ay, Power Fm gibi degerli kurumlar tarafindan roportaj ve soylesileri yayinlanmistir.

-Uzmanlik alani Live Sound Engineer olup yan dal olarak Recording Tech.ve Acoustic alanlarinda da egitim gormustur.

-Bircok konser sistemi ve performans icinde deneysel calismalar yapmistir.

-Turkiyenin ilk diplomali LIVE SOUND ENGINEER’larindan biri olmayi haketmistir.

Oncelikle evrensel bir is olan muzikle ugrastigim icin kendimi cok sansli

hissediyorum.Bu meslege dair, ruhumda ve beynimde yasadigim, kavradigim herseyi,insanlara aktarmak en buyuk amacim.Hicbir insan mukemmel degildir fakat bence her insan yaptigi isin teorisini bilmelidir.Nedenini ve nicinini arastirmadan,bu isi yapanlara bilgi ve birikimle karsilik verilmesi gerektigine inaniyorum.Canli performanslarda sanatci ve seyirci arasindaki kopruyu olusturan en onemli araci oldugumuzdan ve cok buyuk onem teskil ettigimizden dolayi gerekli bilgi ve saygi cercevesi icinde calisilmasi gerektigini dusunuyorum.

3/11/2006 - Çalıştığım Kanal Ve Firmalar

1996 ­-  Omega Sound &Light

1996 - 2005 Show Sound&Light

1997 - 2005 Show Tv canli yayin programi

1997 - 2005 KanalD Tv canli yayin programi

1997 - 2005 Kanal6  Tv canli yayin programi

1997 - 2005 Star Tv canli yayin programi

1997 - 2005 ATV canli yayin programi

1997 - 2005 TGRT Tv canli yayin programi

1997 - 2006 TRT Tv canli yayin programi
2007-          CSG The Event Company

21/10/2006 - ÇALIŞTIĞIM SENFONİ VE ORKESTRALAR

Ankara Devlet Senfoni  Ork.                                     Tekfen Flarmoni Ork.

Istanbul Devlet Senfoni Ork.                                      KKK Askeri Flarmoni Ork.

Cumhurbaskanligi Senfoni Ork.                                  GK Askeri Flarmoni Ork.

Izmir Devlet Senfoni Ork.                                          Ist.Tarihi Turk M.Toplulugu.

Bilkent Akademik Senfoni Ork.                                 Turk Dunyasi Muzik Toplulugu.

Bursa Devlet Senfoni Ork.                                         Modern Folk Toplulugu.

Metropol Senfoni Ork.                                              Hüsnü Senfoni

                                                                                 Yavuz Bingöl Senfoni

10/10/2006 - Çalıştığım Yerli Vokal,Gurup ve Orkestralar

HANDE YENER                                                     canli konser                                 

KENAN DOGULU                                                 canli konser

MIRKELAM                                                            canli konser

BURAK KUT                                                           canli konser

IZEL                                                                         canli konser

CELIK                                                                      canli konser

ATENA                                                                    canli konser

SARP                                                                       canlı konser                                

AYNA                                                                      canli konser

CANDAN ERCETIN                                               canli konser

SEZEN AKSU                                                         canli konser

KAYAHAN                                                             canli konser

NADIDE SULTAN                                                 canli konser                                  

MOGOLLAR                                                               canli konser

BULUTSUZLUK OZLEMI                                          canli konser

HULYA AVSAR                                                          canli konser

BELKIS AKKALE                                                      canli konser

ARIF SAG                                                                   canli konser

MUSA EROGLU                                                         canli konser

KUBAT                                                                        canli konser

SELAMI SAHIN                                                          canli konser

YILDIZ TILBE                                                             canli konser

LINET                                                                          canli konser

SIBEL CAN                                                                 canli konser

SEDA SAYAN                                                            canli konser

GULBEN ERGEN                                                        canli konser

KARGO                                                                       canli konser

MURAT GOGEBAKAN                                             canli konser

ALISAN                                                                       canli konser

MAHSUN KIRMIZIGUL                                            canli konser

AHMET KAYA                                                           canli konser

GRUP YORUM                                                           canli konser

TEOMAN                                                                    canli konser

HALUK LEVENT                                                        canli konser

LEVENT YUKSEL                                                      canli konser

SERTAP ERENER                                                       canli konser

CEM KARACA                                                           canli konser

MUTAF                                                                       canli konser

AYDIN                                                                        canli konser

EGE                                                                              canli konser

YASAR                                                                        canli konser

RAFET ELROMAN                                                     canli konser

SONER ARICA                                                           canli konser

SELDA BAGCAN                                                       canli konser

ZUHAL OLCAY                                                          canli konser

FERHAT GOCER                                                        canli konser

EDIP  AKBAYRAM                                                    canli konser

NUKHET DURU                                                         canli konser

OZLEM TEKIN                                                           canli konser

HEPSI                                                                          canli konser

NEZ                                                                             canli konser

ZEYNEP MANSUR                                                    canli konser

DAVUT GULOGLU                                                    canli konser

ONUR AKIN                                                               canli konser

FERDI TAYFUR                                                          canli konser

NIL KARAIBRAHIMGIL                                            canli konser

DENIZ ARCAK                                                           canli konser

MOR VE OTESI                                                          canli konser

DUMAN                                                                      canli konser

9/10/2006 - Çalıştığım Yabancı Vokal ve Gruplar

Overkill                  (Rock)

Gipsy Kings           (Latin)

Ian Anderson          (syp.etnic)

Lucia Micarelli       (string,syp) 

Cesaria Evora         (Latin,caz)  

Yildiz Ibrahimova    (Jazz)

Anjelika Akbar       (clasic perf)

Brazil Folk              (dans,muzik perf)

International            (dans,muzik perf)

Dj Final                    (electronic)

Big Perf                   (electronic)

Ahmet Ahmetov      (clasic)

Arkadaşlar ismini hatırlayamayıpta yazamadığım bek çok grup ve vokaller var eeee 1994 -2006 aslında tam 13 yıl hangi birini yazıyımki.

3/10/2006 - Akustik ve Materyallerin önemi

Bir birleri üzerindeki etkileri tartışmasızdır,ancak sesin doğruluğunu elde edebilmek çoğu zaman estetikle zıt düşmek olağan bir durumdur.

3/10/2006 - SES DÜNYASI

Sesleri algılayan duyu organımız kulaklarımızdır.

Kulak üç temel kısımdan oluşmuştur:

Dış kulak
Orta kulak
İç kulak

Kulağın her bir kısmı özel bir amaçla sesi algılamak için çalışmaktadır. Dış kulak ses dalgalarını toplayıp orta kulağa iletmekten; orta kulak aldığı ses dalgalarının enerjisini değiştirerek sıkıştırılmış dalgalar şeklinde iç kulağa iletmekten sorumludur. İç kulak ise aldığı bu ses dalgalarını sinir sinyallerine dönüştürerek beyne gönderir ve beyinde sesin algılanıp yorumlanması gerçekleşir.

DIŞ KULAK

Dış kulak kulak kepçesi ve kulak kanalı olmak üzere 2 kısımdan oluşmuştur. Kulak kepçesi özgül şekli sayesinde ses dalgalarını toplamaktan sorumludur. Bu yapı ayrıca, sesin gelme yönünü ayırdetmemizi de sağlar. Kulak kepçesinden giren dalgalar yaklaşık 2 cm uzunluğunda olan kulak kanalından geçerek kulak zarına gelir. Bu aktarım esnasında, kulak kanalı ve kulak kepçesinin yapısından dolayı, özellikle 3000 Hz frekansındaki sesler, şiddetleri artırılarak orta kulağa gönderilir (dış kulağın transfer fonksiyonu). Esas olarak basınç dalgaları olan ses dalgaları, kulak zarına çarparak titreşmesine neden olurlar.

Dış kulağın transfer işlevinin ses dalgalarına etkisi. ‘m’ ve ‘p’ ile gösterilen eğriler sırasıyla kulak yolu ve kulak kepçesinin farklı ses frekanslarına nasıl etki ettiğini göstermektedir. Bu iki etkinin toplamı ise ‘t’ ile gösterilen eğriyle temsil edilir. Buna göre kulak kepçesi ve dış kulak yolu, yaklaşık 3000 Hz (3kHz) frekansa sahip ses dalgalarını diğerlerine oranla daha şiddetli biçimde orta ve iç kulağa yansıtmaktadır.

ORTA KULAK

Orta kulak, kulak zarı ve birbirine eklemlenmiş 3 tane kemikçikten oluşan hava dolu bir boşluktur. Bu 3 kemik dıştan içe doğru sırasıyla çekiç (malleus), örs (incus)  ve üzengi (stapes)’dir. Kulak zarı oldukça gergin bir yapıdır ve zarın titreşim frekansı gelen ses dalgasının frekansı ile aynıdır. Kulak zarı çekiç kemiği ile bağlantılı olduğundan, zarı titreştiren ses dalgaları aynı zamanda çekiç kemiğini de titreştirir ve çekicin hareketi diğer iki kemiği (örs ve üzengiyi) de hareket ettirir. Üzengi tabanının iç kulaktaki oval pencereyle bağlantılı olması sayesinde, bu titreşimler iç kulağa iletilir.

İşitme sisteminin anatomisi (üstte) ve orta kulak kemikleri (solda). Orta kulaktaki üç kemik adeta bir kaldıraç gibi çalışarak sesin şiddetini arttırarak iç kulağa iletirler. “Kaldıraç teorisi”ne göre ses dalgaları büyük alanlı kulak zarından küçük bir alana sahip olan üzengiye geldiğinde yoğunlaşır ve ses  yaklaşık 15-20 defa büyütülerek iletilir. Orta kulak boşluğu, geniz (farinks) boşluğuna “Eustachi [östaki] borusu” (tuba auditiva) denen bir kanal ile bağlıdır. Bu bağlantı geniz ve orta kulak boşlukları arasında bir basınç eşitleyici görevi görür. Bu tüp herhangi bir nedenle tıkandığı takdirde basınç eşitlenemez ve bu kulak ağrısı gibi problemlere neden olabilir.

Orta  kulaktaki kemikçiklerin bağlantılı olduğu kaslar (m. tensor timpani; m. stapedius) bazı durumlarda kasılarak kokleayı aşırı yüksek seslerden koruma ve gürültülü ortamlarda düşük frekanslı seslerin maskeleme işlevi görürler.

İÇ KULAK

İç kulak, denge ile ilişkili olan ‘vestibüler sistem’ ve işitme merkezi olan ‘koklear sistem’i içeren karmaşık yapılı bir bölgedir.  iç kulakta sesi algılamayı sağlayan yapıları inceleyeceğiz...

KOKLEA

Kokleanın Anatomisi ve Fizyolojik Özellikleri

Koklea Yunanca’da salyangoz anlamına gelen cochlos sözcüğünden türetilmiştir. Giderek azalan çapı ile kendi üzerine yaklaşık 3 defa kıvrılıp kör olarak sonlanan bir sarmal kemik sistemidir. İçerisinde içi sıvı dolu 3 tane tüp bulunur. Kokleadan enine kesit alındığında bu tüpler yukardan aşağıya doğru “skala vestibüli” (vestibüler boşluk), “skala media” ve “skala timpani” şeklinde sıralanırlar. Scala media diğer 2 bölümü koklea boyunca ayırır ancak helikotremada (kokleanın sonu) skala vestibuli ve skala timpani birleşirler.

Sesin dış kulaktan iç kulağa kadar izlediği yol. Koklea ve yarım daire kanalları mavi renkle gösterilmiştir. Ses dalgası (kırmızı dalgalı ok) kulak zarını titreştirir, bu titreşim orta kulak kemiklerine aktarılır (kahverengi) ve buradan da oval pencere aracılığıyla koklea içi sıvıya aktarılır. Koklea ve kanal yapısı kesilmiş halde görülüyor.

Kokleanın kesiti ve sesin izlediği yol. Oval pencereden giren ses, skala vestibuli içinde seyrederek, helikotremada skala timpaniye geçer ve bu sırada frekansına bağlı olarak Corti organının uygun bölgesini uyarırlar (ayrıntılı bilgi için kokleanın işlevi ve Corti organı bölümlerine bakınız).

Kokleanın boyuna kesiti. Şekilde kokleanın üçlü kanal sistemi ve sarmal yapısı net olarak görülmektedir. Skala vestibuli (3) ile skala timpani (4) arasında yer alan  skala media (2) ve içindeki Corti organına bağlı siniriler, tüm koklea boyunca 'spiral ganglion' (1) adı verilen ganglionlarla kokleadan ayrılırlar. Bu ganglionların uzantıları daha sonra kokleanın orta kısmında (sarı renkle gösterilen) kalın bir sinir lifi demeti olan koklear siniri (işitme sinirini) (6) oluştururlar. Bu sinir, hem kokleadan gelen gelen sese bağlı duyu sinyallerini beyin ve ilişkili merkezlere taşır, hem de koklea aktivitesini düzenlemek üzere merkezi sinir sisteminden gönderilen sinyalleri merkezden kokleaya iletmekle görevli sinir liflerini içeirir. Kokleanın tepe kısmı 'helikotrema' adını alır ve skala timapani ile skala vestibuli bu kısımda birbirleri ile birleşirler. Skala media ise kapalı bir uç halinde helikotremada sonlanır.

Kokleanın üç boyutlu yapısını daha iyi anlamak için şöyle bir örnek verebiliriz. Birbirleriyle aynı boyda fakat birisinin çapı diğerinden daha geniş iki adet uzun cam tüpümüz olsun. Bu tüplerden ince olanını kalın olanının içine yerleştirdiğimizi ve daha sonra bu iki tüplü sistemi sarmal bir şekilde kendi üzerine katladığımızı düşünelim. Burada ince tüpümüz skala media'yı, kalın tüpümüzün skala media tarafından bölünen alt ve üst kısımları ise sırasıyla skala timapni ve skala vestibuliyi temsil edecektir. En uçta, kalın tüpün içeriği kesintiye uğramazken, ince tüpümüzün ucu burada kapalı şekilde sonlanacaktır.

Skala media, stria vaskülaris denen özel damar ağının aktivitesine bağlı olarak sentezlenip salgılanan, potasyum derişimi oldukça yüksek bir sıvıyla (“endolenf” sıvısı ile) doludur. Skala media ile skala vestibuli’yi ‘Reissner zarı’ ayırır. Skala timpani ile skala media’yı ise “baziler zar” ayırır. Skala timpani ve skala vestibüli,  perilenf sıvısı ile doludur. Endolenf ve perilenf sıvıları birbirlerine karışmaz.

İç kulaktaki koklea kanal sisteminin enine kesitini sembolize eden şematik çizim. Üç adet skala ve ortasındaki Corti organı ile, buradaki reseptör hücrelere bağlı sinirler gösterilmiştir.

Baziler zar oldukça kompleks bir yapıdır ve üzerinde “Corti organı”nı taşır. Corti organı baziler membranın skala media yüzünde yer alan, duyu (tüy) ve destek hücrelerinden oluşan reseptör organıdır. Corti organındaki tüy hücreleri üst kısımlarından ‘tektoryal zar’ denilen bir yapı ile ilişki içindedir.

SESİN KOKLEAYA GELİŞİ VE BAZİLER ZARDAKİ DEĞİŞİMLER

Stapes (üzengi) kemiğinin tabanı, kokleanın tabanında bulunan ve kokleanın girişini oluşturan ‘yuvarlak pencere’ ile temas halindedir. Stapes tabanının oval pencereye doğru hareketi perilenf sıvısını skala vestibuli boyunca hareket ettirir. Bu hareket helikotremadan skala timpaniye geçerek oval pencerenin alt kısmında bulunan yuvarlak pencereyi dışarı doğru iter. Perilenfin bu hareketi hem endolenfin hem de baziler membranın titreşmesine neden olur.

Baziler zar, skala mediayı scala timpani’den ayıran fibröz bir membrandır. Helikotremaya doğru gittikçe genişleyen bir yapıya sahip olan membran 20.000-30.000 kadar baziler lif içerir. Bu lifler membranın başlarında kısa ve kalın iken kokleanın tepesine doğru gittikçe boyları uzar ve çapları küçülür. Bu nedenle baziler membran oval pencere yakınında dar ve sert iken apikal uçta daha geniş ve esnektir. Zardaki bu değişkenlik ile gelen sesin frekansına göre baziler zarın farklı pozisyonlarda titreşmesi sağlanır. Her maddenin, bileşimine bağlı olarak belli bir doğal frekansı olduğuna göz önüne alırsak, baziler zarın dar ve sert olan baş kısmının doğal frekansı, daha geniş ve esnek olan apikal ucun doğal frekensından yüksektir. Dolayısıyla her bir ses frekansı baziler zarın özel bir bölgesini diğerlerine göre daha fazla titreştirir ve titreşimin miktarı da gelen dalganın genliği (şiddeti) ile orantılıdır.Yüksek frekanslı bir ses dalgası, zarın doğal frekansının yüksek olduğu ilk kısımlarında rezonans oluşturup en yüksek düzeyde titreşime neden olurken; düşük frekanslı sesler de zarın, doğal frekansı düşük olan son (helikotrema) kısmında en fazla titreşimi oluştururlar.  Bu mekanik ses ayarı sonucunda kokleanın baş kısmındaki tüy hücreleri ve dolayısıyla sinaps yaptıkları nöronlar yüksek dalga boylu seslerde daha çok uyarılırken; düşük frekanslı seslerde bunun tam tersi söz konusudur. Kısacası, işitilen selerin frekans analizi ilk olarak kokleada, baziler zar sayesinde gerçekleştirilir. Bu gün, hızlı bilgisayarlarımızla ancak gerçekleştirebildiğimiz frekans analizleri, milyonlarca yıldır baziler zarlar tarafından oldukça kolaylıklar yapılıp durmaktadır!

Farklı ses frekanslarının belirlenmesi için sinir sistemi tarafından kullanılan ana yöntem baziler zar üzerinde en fazla uyarılan konumların saptanmasıdır. Bu olaya ses frekansının saptanması için kullanılan “yer ilkesi” adı verilir.

KORTİ ORGANI VE
SESİN SİNİRSEL SİNYALLERE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ

Korti organı baziler zardaki titreşimlere yanıt olarak sinir uyarıları üreten reseptör organdır. Korti organı, tüy hücreleri ve destek hücrelerinden oluşur. Tüy hücreleri ‘iç’ ve ‘dış’ tüy hücreleri olmak üzere ikiye ayrılır. Tüy hücre sayısı 16.000 civarındadır ve bunların yaklaşık %80’ini dış tüy hücreleri (DTH) oluşturur. Her bir tüy hücresinin üzerinde stereosilya denilen 30-100 kadar tüy bulunur. Tüy hücrelerinin tabanı baziler membranın üstünde bulunan destek hücrelerine oturur. Üst uçları ise baziler liflerin tabanlarına sıkıca bağlanmış olan üçgen şeklindeki “korti çubukları” ile desteklenerek “retiküler lamina” denen yassı bir plaka şeklindeki sert bir yapıya sıkıca tespit edilmiştir. Böylece baziler lifler, korti çubukları ve retiküler lamina hep beraber set bir birim halinde hareket etmektedir.Tüy hücrelerinin üzerinde bulunan stereosilyumların boyları bir tarafta uzun iken diğer tarafa doğru kısalır. Kısadan uzuna doğru sıralanmış tüyler birbirlerine köprüler yardımı ile tutunmuşlardır.

Corti organının ince yapısı. Üst kısımda Corti organı ve ilişkili yapılar; altta, iç ve dış tüy hücrelerinin ayrıntılı yapısı görülmektedir.

Corti organının çalışma mekanizması. Baziler zarın titreşimi, tektorial zar içine gömülü durumdaki tüy hücre uzantılarının (stereosilya) bükülmesine neden olur. Bu mekanik etki, hücrelerin elektriksel potansiyellerini değiştirerek, ses titreşimlerini elektriksel sinir sinyallerine dönüştürür.

Baziler zarın titreşmesi birbirlerine tutunmuş olan silyaların bir yöne eğilmesine neden olur. Bu eğilme hareketiyle tüylerin tektoryal membrana sürtünmesi tüy hücresinde 200-300 adet katyon iletici kanalın açılmasını sağlar ve yüksek potasyum konsantrasyonu içeren endolenf sıvısında tüy hücrelerine doğru pozitif yüklü potasyum iyonları akar. Bu pozitif yük tüy hücresinin depolarizasyonuna neden olur. Baziler zarın aşağı doğru hareketi ile silyalar zıt yönde bükülür ve hücre hiperpolarize olur. Bu sayede tüy hücrelerinde değişken bir reseptör potansiyeli yaratılarak hücrenin tabanı ile sinaps yapan koklear sinir hücreleri uyarılmış olunur. Böylece tüy hücreleri mekanik enerjiyi nöral sinyallere dönüştürürler.

Tüy hücrelerinin tepe kısımlarında bulunan stereosiliaların elektron mikroskobundaki görünüşleri. Tüycüklerin uzundan kısaya doğru sıralanmalarına dikkat ediniz.

AFFERENT VE EFFERENT SİNİRLERİN İŞİTMEDE ÖNEMİ

Tüy hücrelerinden bilgiyi alıp bunu beyne götüren sinirlere afferent sinirler denirken, beyinden aldıkları bilgiyi tüy hücrelerine getiren sinirlere efferent sinirler denir. Dış tüy hücrelerinin oldukça ilginç bir özelliği “elektromotilite” dir.

Elektromotilite, elektriksel uyaranlara karşı biçim (boy) değiştirebilme özelliğidir. Yani DTH’lerinin boyu efferent sinirlerden aldıkları uyarılarla depolarizasyonda kısalırken, hiperpolarizasyonda uzar. Bu sayede DTH’ler baziler membranın hareketine mekanik bir enerji sağlayarak ses sinyalinin sinirsel sinyale dönüştürülme sürecine katkıda bulunurlar.

Ayrıca efferent sinirler aldıkları ses uyaranının büyüklüğüne göre afferent sinirler üzerinde duraklatıcı (inhibitor) etki göstererek, iç kulak duyu hücrelerinin uyarılmalarını azaltabilirler. Bu da Corti organının ses algılama miktarını ihtiyaca göre düzenlemeyi sağlar.